Er rust nog altijd een taboe op de dood en begrafenissen. Dat merkt ook Carl Stockman (59). Als begrafenisondernemer adviseert hij in de eerste plaats nabestaanden. Steeds vaker komen ook mensen langs die het over hun eigen begrafenis willen hebben.
Met Carl is Begrafenissen Stockman al aan de vijfde generatie toe. Er is veel veranderd sinds hij het roer overnam: “De taken van mijn voorouders waren vooral ceremonieel. Het vervoer van overledenen van en naar de kerk of begraafplaats was daar een onderdeel van, maar ze verhuurden bijvoorbeeld ook paarden en koetsen voor huwelijken en communies. Toen ik in de zaak stapte, besloten we om ons toe te spitsen op begrafenissen. Na mijn studies economie volgde ik gedurende 2 jaar een opleiding begrafenisondernemer in avondonderwijs en leerde ik verder de kneepjes van het vak van mijn vader.”
Onvoorspelbaar beroep
Een begrafenisondernemer heeft geen typische werkweek. Carl behandelt soms drie overlijdens op een dag, maar dat kunnen er evengoed twee zijn in een week. “Door die onvoorspelbaarheid is het niet evident om met vast personeel te werken. Wij hebben een poule flexi-jobbers in dienst. Zij helpen ons met het overbrengen en opbaren van de overledenen en het begeleiden van de ceremonies.”
Adviseren en uitvoeren
De eerste taak van een begrafenisondernemer is luisteren naar de mensen: “We luisteren naar hun persoonlijke verhaal en hun specifieke wensen. We maken meteen ook enkele afspraken. Wou de overledene crematie of teraardebestelling? Een kerkdienst of een ceremonie in de aula? Uitstrooiing of thuisbewaring? Wij hebben voor alles een scenario klaarliggen.”
In het funerarium wordt het lichaam van de overledene verzorgd en opgebaard voor een eventuele laatste groet. Intussen start ook de administratieve molen. “Wij regelen de formaliteiten bij de stadsdiensten, het drukwerk, de bloemen, de rouwmaaltijd, de crematie of teraardebestelling … Ook na de begrafenis kunnen mensen nog bij ons terecht voor advies. Hoe wordt de bankrekening van een overledene gedeblokkeerd? Hoe zit het met een aangifte in de nalatenschap?”
Waarom niet zelf?
Tegenwoordig kan je bijna alles opzoeken op het internet. Waarom nemen dan niet meer mensen de begrafenis in eigen handen, zoals dat met huwelijken meer en meer gebeurt? Volgens Carl kan het, maar het is complex: “Het begint al met het elektronisch overmaken van het overlijdensattest van de dokter. Dat moet op een specifiek platform, waar je als burger niet zomaar op kan. Er moet veel gebeuren op korte tijd en dat terwijl je door een periode van rouw en verdriet gaat.”
Emotie en dankbaarheid
Carl en zijn team gaan professioneel om met elk overlijden. “Maar als het gaat om kinderen of jonge mensen, dan is de emotionele impact ook bij ons groot. Wij zijn ook maar mensen en emotie tonen moet kunnen. Maar we moeten wel nuchter blijven, want de mensen rekenen op ons. Je leert de knop omdraaien.”
Het is gelukkig niet alleen maar kommer en kwel bij een begrafenisondernemer. “Het leukste aan onze job is de dankbaarheid. Een kaartje of een mailtje achteraf doet altijd deugd. Conflicten zijn uitzonderlijk, maar het gebeurt wel. Niet alle nabestaanden kwamen even goed overeen met de overledene. Dat voel je al snel aan tijdens de eerste gesprekken. Mensenkennis is belangrijk in ons vak.”
Opvallende trends
Gedurende zijn carrière zag Carl enkele opvallende ontwikkelingen. “40 jaar geleden had je slechts één crematorium in België. Nu zijn het er 26. Het aantal crematies is toegenomen tot ongeveer 3 op 4. Waar begrafenissen 30 jaar geleden meestal in de kerk plaatsvonden, is 4 op de 5 nu een auladienst. Die diensten zijn bovendien steeds meer in intieme kring. Warme rouwmaaltijden maakten plaats voor een broodjeslunch. Tot slot zien wij dat mensen hun persoonlijke wensen vaker op voorhand laten vastleggen. Ze doen dat bijvoorbeeld om hun familie te ontlasten.”
Allerheiligen en Allerzielen
Over die persoonlijke wensen kan je trouwens met een begrafenisondernemer praten. Rond de periode van Allerheiligen en Allerzielen ziet Carl het aantal bezoekers in het funerarium stijgen. “Zij hebben vragen over hun ceremonie, maar ook rond uitvaartverzekeringen en andere formaliteiten. Voel je in elk geval nooit geremd om vrijblijvend contact op te nemen. Hier bestaan geen taboes.”