Een ziekenhuisbezoek kan stressvol zijn, zeker voor mensen met een beperking, autisme of bepaalde angsten. Om hen een aangenamere ervaring te bezorgen, stelde az groeninge twee toegankelijkheidscoaches aan. Heulenaar Tine Caluwé (43) en Rollegemnaar Floor Swinnen (24) vervullen deze rol met veel enthousiasme.
Nieuwe uitdaging
Tine komt uit het buitengewoon onderwijs: “Ik werkte in Brussel met doven en slechthorenden en jongeren met spraak- en taalontwikkelingsstoornissen en autisme. Daarnaast ben ik tolk Vlaamse gebarentaal. In die hoedanigheid kwam ik soms al in het ziekenhuis. Eind vorig jaar was ik aan een nieuwe uitdaging toe en deze job leek me op het lijf geschreven.”
Floor is dan weer ergotherapeut van opleiding: “Ik werk al 3 jaar als mobiele ergo op verschillende diensten in az groeninge. Telkens er iemand uitvalt, spring ik in: op intensieve, op de sportafdeling … Daarnaast werk ik ook zelfstandig als ergo. Toen de vacature voor toegankelijkheidscoach werd opengesteld, voelde ik mij meteen aangesproken. Nu voer ik deze functies naast elkaar uit.”
Toegankelijkheid
In 2014 en in 2025 nam az groeninge deel aan een internationale studie. Daaruit bleek dat het ziekenhuis extra inspanningen kon doen voor kwetsbare patiëntengroepen. Floor: “Er werd een werkgroep opgericht met de Stedelijke Adviesraad voor Personen met een Handicap (SAPH), Ligo vzw en Mentor vzw. Samen voerden we al projecten uit rond klare taal en patiënten met een andere culturele achtergrond. De toegankelijkheidscoach is de meest recente realisatie.”
Tine: “Samen met mensen uit verschillende doelgroepen werden alle struikelblokken opgelijst, gaande van hun eerste aanmelding aan het onthaal, over opname en onderzoek, tot ontslag uit het ziekenhuis. Voor sommige problemen volstond een aanpassing aan de infrastructuur of signalisatie, maar voor andere zaken was een meer persoonlijke aanpak nodig. Voor die warme, persoonlijke begeleiding werd onze functie, die van toegankelijkheidscoach, in het leven geroepen.”
Klein gebaar
Floor: “Ons doel is patiënten een persoonlijker, voorspelbaarder en geruststellender traject binnen het ziekenhuis laten ervaren. In de meeste gevallen volstaan kleine ingrepen. Dat is bijvoorbeeld het geval bij blinden en slechtzienden. Zij zijn vaak heel zelfstandig, zeker in een bekende omgeving. Maar in het ziekenhuis zijn er soms onvoorziene omstandigheden. Zo hadden we een blinde man, die zijn Daisy-speler voor luisterboeken niet aangesloten kreeg op het internet. Hij verbleef enkele weken in het ziekenhuis en het was zijn enige vorm van afleiding. De verpleegkundigen probeerden te helpen, maar dat lukte niet meteen. Ze belden mij op om te vragen of ik een oplossing kende. Ik bracht de Daisy-speler naar de IT-dienst, die het probleem snel oploste.”
Met haar ervaring als tolk voor doven en slechthorenden begeleidt Tine ook die patiënten, wanneer ze bijvoorbeeld een ingreep moeten ondergaan: “Mijn kennis van de gebarentaal is uiteraard een pluspunt. Stel je trouwens eens voor dat je als doofblinde patiënt de operatiekamer wordt binnengeleid en totaal niet kan inschatten wat er gaat gebeuren."
"Aan de hand van Lorm, een communicatiemethode met aanrakingen op de handpalm, kan ik aan die persoon uitleggen welke handelingen de chirurg, anesthesist en verpleegkundigen gaan stellen. Een kleine moeite voor mij, maar een grote geruststelling voor een nerveuze patiënt.”
Complexere trajecten
Voor mensen met een mentale beperking volstaan die eenvoudige aanpassingen vaak niet. Daar is een bredere, stapsgewijze aanpak nodig, die wat voorbereiding vraagt. Floor geeft een voorbeeld: “Een oudere dame met een mentale beperking moet regelmatig naar het ziekenhuis komen voor de verzorging van een wonde. Zij is sowieso al heel angstig. Voor haar is een vertrouwenspersoon heel belangrijk. Die probeer ik voor haar te zijn. Na de aanmelding aan het onthaal ga ik mee naar haar kamer. Ik zet de tv op haar favoriete programma en garandeer haar dat ze eten zal krijgen. Ik leg uit wanneer en waarom verpleegkundigen bepaalde handelingen uitvoeren …”
“Voor die dame is het vervelend om telkens andere zorgverleners te zien, die telkens andere dingen doen of vragen. Zonder een herkenbaar gezicht aan haar zijde, zou ze kunnen weigeren om medicatie te nemen of om zich naar een onderzoekstafel te verplaatsen. Door een uurtje bij deze dame door te brengen, heeft zij een fijnere ervaring en voorkomen we tegelijk frustraties bij de ziekenhuismedewerkers.”
Sensibiliseren
Tine: “De hoofdtaak van dokters en verpleegkundigen is zorg toedienen. Wij hebben een aanvullende en ondersteunende rol. We proberen medewerkers tegelijk te sensibiliseren. Vanuit onze ervaringen en expertise, maken we hen bewust van bepaalde signalen die een patiënt geeft, wanneer die zich niet comfortabel voelt. We geven tips en denken mee na over hulpmiddelen. We merken trouwens dat meer en meer medewerkers zelf al de weg naar ons vinden met hun vragen.”
“Bij andere patiënten merk je uiterlijk helemaal niets. Toch kunnen ze het moeilijk hebben. Ik denk dan aan sommige mensen met autisme. Zo hebben we een jongedame die revalideert in het ziekenhuis. Zij werd behandeld door een team van meerdere kinesisten en ergotherapeuten. Telkens een ander gezicht dus. Dat leek vlot te verlopen, maar we vernamen dat die onvoorspelbaarheid haar veel stress bezorgde. Wij zorgden ervoor dat ze sindsdien nog slechts met twee therapeuten werkt. Bovendien regelden we een aparte behandelruimte, om de prikkels te beperken.”
Durf te vragen
Floor: “We merken dat mensen soms nog afwachtend zijn om onze hulp in te roepen. Dat is nochtans niet nodig. Wij behandelen elke vraag met evenveel openheid en begrip. Dat gebeurt bovendien helemaal gratis. Contacteer ons dus gerust op voorhand. In sommige gevallen kan het volstaan dat wij jouw bemerkingen of bezorgdheden vooraf even bespreken met een betrokken dienst. Dat kleine beetje extra communicatie kan al veel verschil maken voor alle betrokken partijen. Als dat nodig is, regelen we een intake om verdere stappen voor te bereiden. Op deze manier vermijden we negatieve ervaringen bij patiënten en extra druk bij zorgverleners.”
Eerste in Vlaanderen
De toegankelijkheidscoach is een project dat alvast voor twee jaar loopt. Tine: “In maart en april begeleidden we al 21 verschillende patiënten. Het aantal tussenkomsten verdubbelde van 24 in maart naar 50 in april. We zijn dus goed vertrokken. In Vlaanderen is az groeninge de pionier. In Luik bestaat er wel al een gelijkaardig initiatief. Daar ontvangen ze intussen patiënten uit heel België én buurlanden. Patiënten met autisme gaan er speciaal naartoe omwille van de warme en menselijke aanpak van de toegankelijkheidsdienst, die daar Welcome heet. We hopen hier in Kortrijk hetzelfde effect te hebben bij de patiënten.”
Contact opnemen met de toegankelijkheidscoach van az groeninge kan via toegankelijkheidscoach@azgroeninge.be of via 056 63 62 31