Centraal in het stadscentrum van Kortrijk, op het Jozef Vandaleplein, staat dit indrukwekkende gedenkteken voor priester Jozef Van Dale (°1716 – †1780), een man die zijn leven wijdde aan onderwijs en liefdadigheid.
Het monument toont Van Dale in brons, geflankeerd door twee figuren die zijn levenswerk symboliseren: een jongen met een boek, symbool voor het onderwijs dat hij aan kansarme kinderen gaf, en een oude bedelaar, symbool voor zijn liefdevolle zorg voor de armen.
Van Dale werd priester op latere leeftijd, nadat hij jarenlang de zaken van zijn vader Jan Baptist, een handelaar in wollen en linnen stoffen, had beheerd. Toch bleef hij lesgeven aan het gewone volk en richtte hij in 1761 de Broeders Van Dale op, een congregatie die zijn werk verderzette in onderwijs en zorg.
Het monument, gemaakt door de Kortrijkse beeldhouwer Georges Vandevoorde en gegoten door de Fonderie Nationale des Bronzes, werd al in 1914 geplaatst, maar door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog pas in 1931 officieel ingehuldigd door bisschop Lamiroy.
Georges Vandevoorde (°1878, Kortrijk – †1964, Anderlecht) was een veelzijdig kunstenaar die bekendstond om zijn realistische oorlogsmonumenten en portretbustes. Hij studeerde in Kortrijk en Brussel en werkte een tijdlang samen met de befaamde beeldhouwer Victor Rousseau, die een blijvende invloed op zijn stijl had.
Van Dale zag al vroeg in dat ongeletterdheid en armoede hand in hand gingen. Door onderwijs toegankelijk te maken voor wie geen middelen had, legde hij een fundament voor sociaal opwaartse beweging. Vandaag is dit concept nog steeds relevant: goede en gelijke onderwijskansen blijven belangrijk in onze maatschappij. Zijn inzet voor armen, zieken en onderwijs herinnert ons eraan dat maatschappelijke betrokkenheid niet nieuw is, maar voortbouwt op lange tradities.
LEUK OM TE WETEN
Wist je dat de onthulling van het beeld bijna zeventien jaar werd uitgesteld? Door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in 1914 werd de inhuldiging verhinderd. Pas in 1931 kreeg Jozef Van Dale zijn officiële plaats in het stadsbeeld.
In 1765 kocht Jozef Van Dale een huis in de Lange Steenstraat in Kortrijk, waar hij een school voor arme kinderen vestigde, aansluitend bij zijn werk voor onderwijs en zorg. Later werden nog meerdere Broeders Van Dale-kloosters opgericht.