Huwelijk/Samenwonen: nuttig om weten

Omschrijving

1. Het huwelijkscontract en de huwelijksvermogenstelsels

Wat is een huwelijksvermogenstelsel?

Het huwelijksvermogenstelsel regelt de manier waarop u en uw partner de vermogens (gezinswoning, inkomens, schulden, …) beheren.

Als u geen huwelijkscontract opstelt, valt u automatisch onder het wettelijk stelsel.
Het wettelijk stelsel voorziet in drie vermogens:
• uw eigen vermogen;
• het eigen vermogen van uw partner;
• het gemeenschappelijk vermogen van u en uw partner.

Hoe wordt het huwelijkscontract opgesteld?

Het huwelijkscontract wordt opgemaakt bij een notaris. U kunt kiezen voor een specifiek stelsel (het stelsel van scheiding van goederen bijvoorbeeld) of u kunt zelf een regeling binnen de wettelijke grenzen uitwerken.
Tijdens het huwelijk kunt u uw stelsel nog wijzigen.

Onthoud dat een huwelijkscontract enkel nodig is als u wil afwijken van het wettelijk stelsel.

2. Huwelijk - Gevolgen op vlak van het erfrecht

Wat erf ik als langstlevende echtgenoot bij erfopvolging zonder testament?

Als er geen testament is opgesteld, is er sprake van wettelijke erfopvolging.
De erfenis wordt dan verdeeld over de erfgenamen die in de wet staan vermeld, o.a. de langstlevende echtgenoot.
Het deel van de nalatenschap dat de langstlevende echtgenoot erft, is afhankelijk van de andere erfgenamen die de overledene achterlaat.

Wat erf ik als langstlevende echtgenoot bij erfopvolging met testament?

Als er een testament is opgesteld, verloopt de erfopvolging anders.
Een deel van de nalatenschap (de wettelijke reserve) wordt voorbehouden aan de reservataire erfgenamen, o.a. de langstlevende echtgenoot. De rest van de nalatenschap (het beschikbare deel) kan de overledene via het testament zelf verdelen.
M.a.w. de langstlevende echtgenoot erft, zelfs als hij niet in het testament staat vermeld.

Wat betaal ik als langstlevende echtgenoot aan successierechten?

De wet voorziet een verminderd tarief van de successierechten voor langstlevende echtgenoten. Hoeveel u precies betaalt, is afhankelijk van het netto-aandeel van het (on)roerend goed waarop successie dient betaald te worden. Daarnaast is er ook een verschil in tarieven tussen de Belgische gewesten.

In het Vlaamse gewest is er bovendien een beperkte vrijstelling op het betalen van successierechten op de gezinswoning voor de langstlevende echtgenoot.

Meer informatie
Voor meer informatie over erfrecht richt u zich tot een notaris.

3. Wettelijk samenwonen - Verdeling van de vermogens

De goederen waarvan geen van beide wettelijk samenwonenden de eigendom kunnen bewijzen (en de inkomsten daarvan), worden geacht in onverdeeldheid te zijn.
M.a.w. deze goederen worden niet geacht specifiek te behoren tot één van de wettelijk samenwonenden.

Het wettelijk samenwonen kan verder geregeld worden aan de hand van een authentieke overeenkomst die opgesteld wordt door een notaris (zoals het huwelijkscontract bij het huwelijk).

4. Wettelijk samenwonen - Gevolgen op vlak van het erfrecht

Wat erf ik als wettelijk samenwonende?

De wet voorziet dat de langstlevende wettelijk samenwonende het vruchtgebruik van de gezinswoning (het onroerend goed dat tijdens het samenwonen de gemeenschappelijke verblijfplaats uitmaakt) en het daarin aanwezige huisraad (meubilair, apparatuur, …) erft.

Wat betaal ik als wettelijk samenwonende aan successierechten?

Wettelijk samenwonenden worden voor de successieregeling gelijkgeschakeld met echtgenoten. Op deze manier kunnen wettelijk samenwonenden dezelfde gunstige tarieven genieten als gehuwde koppels.
Let wel: het successierecht van het Waalse Gewest bepaalt dat de gelijkschakeling van wettelijk samenwonenden met echtgenoten pas na één jaar wettelijk samenwonen gebeurt.

Hoeveel u precies betaalt is afhankelijk van het netto-aandeel van het (on)roerend goed waarop successie dient betaald te worden. Daarnaast is er ook een verschil in tarieven tussen de Belgische gewesten.

In het Vlaamse gewest is er bovendien een beperkte vrijstelling op het betalen van successierechten op de gezinswoning voor de wettelijk samenwonende.

Meer informatie
Voor meer informatie richt u zich tot een notaris.

5. Fiscale gevolgen van het huwelijk en het wettelijk samenwonen

Wat?
Echtgenoten en wettelijk samenwonenden genieten een gunstigere fiscale regeling.

Welk fiscaal voordeel heb ik als gehuwde of wettelijk samenwonende?
In geval van huwelijk of wettelijk samenwonen wordt een gemeenschappelijke aanslag op naam van beide personen gevestigd.

Deze regeling geldt niet:
• voor het jaar waarin u huwt of waarin u de verklaring van wettelijk samenwonen aflegt;
• vanaf het jaar na dat de echtgenoten of wettelijk samenwonenden apart gaan wonen (feitelijke scheiding) (tenzij ze datzelfde jaar nog terug gaan samenwonen);
• vanaf het jaar van de ontbinding van het huwelijk (door echtscheiding of door overlijden van een van de echtgenoten), de scheiding van tafel en bed of de beëindiging van het wettelijk samenwonen;
• wanneer een echtgenoot beroepsinkomsten heeft boven een bepaald bedrag (vastgesteld in artikel 126 van het wetboek van de inkomstenbelastingen) die bij overeenkomst zijn vrijgesteld en die niet in aanmerking komen voor de berekening van de belasting op zijn andere inkomsten.

Als u en uw wettelijke samenwonende partner huwen, blijft de gemeenschappelijke aanslag van toepassing (tenzij u huwt in hetzelfde jaar waarin u de verklaring van wettelijk samenwonen aflegt).

Meer informatie
Voor meer informatie richt u zich tot uw belastingskantoor.

6. Feitelijk samenwonen

‘Feitelijk samenwonen’ is de juridische benaming voor de vorm van samenwonen zonder enige specifieke rechten, plichten en/of juridische bescherming. Zo woont een kind bijvoorbeeld feitelijk samen met zijn ouders.

Feitelijk samenwonenden hebben echter wel een beperkt voordeel op het vlak van het successierecht van het Vlaamse Gewest. Zo kunnen feitelijk samenwonenden, die één jaar ononderbroken samenwonen en een gemeenschappelijk huishouden vormen, ook genieten van het verminderd tarief van de successierechten voor echtgenoten en samenwonenden.
Als ze drie jaar ononderbroken samenwonen, kunnen ze bovendien genieten van een beperkte vrijstelling op het betalen van successierechten op de gezinswoning.