Eerste Kortrijkse gouverneur moest de provincie herstructureren

Olivier Vanneste startte als economisch ontwikkelingswerker

Kortrijk leverde in de persoon van Olivier Vanneste voor de eerste keer een gouverneur voor West-Vlaanderen. Hij verwierf wereldfaam, door zijn kordate leiding in de reddingsoperatie na de ramp met de Herald of Free Enterprise in 1987. Maar hij gaf ook de economie in de provincie een structuur en introduceerde management by exception in het provinciebestuur.

Olivier Vanneste was buitengewoon hoogleraar aan de KUL toen hij op 28 september 1979 benoemd werd tot gouverneur. Zowel Yves Leterme als Stefaan De Clerck zijn oud-studenten van hem. De eregouverneur komt dus niet uit de politiek. De keuze viel op de Kortrijkzaan omwille van zijn economische kennis. De provincie kende toen barre economische tijden. Olivier Vanneste volgde Leo Vanackere op, die na een ambtsperiode van nauwelijks 79 dagen plots was overleden.

West-Vlaanderen was economisch echt ziek

Eregouverneur Olivier Vanneste: "Bij mijn aantreden bestond geen enkele infrastructuur. De provincie telde welgeteld één industrieterrein, stel je voor. Alles ressorteerde onder de bevoegdheid van één federale minister. Voor een gouverneur waren er geen kandidaturen, nu trouwens nog altijd niet. De voltallige regering kiest en de minister van binnenlandse zaken voert uit. Hij trok dan naar de koning voor de eedaflegging. Ondertussen is dat een ander systeem."

"Waarom de keuze op mij viel? Alles heeft te maken met het boek ‘Structurele werkloosheid in West-Vlaanderen', dat ik samen met studiegenoot en vriend Guido Declercq schreef in 1954. Dat heeft nogal ophef gemaakt. In die tijd was West-Vlaanderen ook economisch ziek, echt ziek en moedeloos. De vlassector, die 10.000 mensen tewerkstelde, was in elkaar gestuikt, er waren 38.000 grensarbeiders en 12.000 seizoenarbeiders. Zowat 5.000 mensen trokken naar de mijnen. De provincie kende toen de hoogste werkloosheid van België. Het boek beschreef de situatie. De laatste 20 bladzijden van de zowat 400 pagina's gingen over de mogelijke aanpak van deze situatie. Aansluitend daarop werd de West-Vlaamse Economische Raad opgericht als een vzw. Geen overbodige luxe want er was toen echt niks. Of toch: welgeteld één industrieterrein. Nu zijn het ook geen gemakkelijke tijden, maar wij hebben toch een economisch gestructureerde provincie. "

Nu nog predikt hij dat onze provincie moet inzetten op onderzoek en ontwikkeling op economisch vlak.

"Wij hebben hier nu weliswaar een goede industriële basis, maar wij hebben geen topbedrijven in elektronica, geen researchbureau... Barco en Bekaert bijvoorbeeld zij top, maar het blijven uitzonderingen. Wij hebben meer dergelijke topbedrijven nodig."

Geboren en getogen in Kortrijk

"Maar ook de historische troeven moeten veel meer uitgespeeld worden. Brugge is wereldwijd bekend, maar er zijn meer kansen. In Kortrijk hebben wij bijvoorbeeld het unieke Begijnhof - werelderfgoed! - en vlakbij de Onze-Lieve-Vrouwekerk met de Gravenkapel. "

Hoewel de eregouverneur in Sint-Kruis woont, kent hij natuurlijk Kortrijk als zijn broekzak.

"Ik ben geboren in de Jan Breydellaan. Mijn vader en grootvader zijn trouwens ook in Kortrijk geboren. Mijn vader was boekbinder en had zijn eigen bedrijf, in de Veldstraat. Ikzelf koos voor een andere carrière en ook mijn beide zussen waren niet geïnteresseerd om het bedrijf verder te zetten. Uiteindelijk hebben wij het bedrijf dan geliquideerd. Het pand is ondertussen afgebroken. Langs moederszijde, de familie Lecluse uit Rollegem-Herseaux, bestond de familie uit textiliens.

Twaalf rampen op zee

Een van zijn eerste taken bestond uit het actualiseren van het rampenplan. Bij de scheepsramp met de Herald of Free Enterprise hebben tientallen mensen daar hun leven aan te danken. Olivier Vanneste ontpopte zich meteen tot een echte crisismanager bij de ramp in Zeebrugge met de Herald of Free Enterprise, op de vooravond van 6 maart 1987, waarbij 367 personen gered konden worden, maar waarbij ook 193 doden te betreuren vielen. Voor de manier waarop de gouverneur de reddingsactie leidde, werd hij door de Britse koningin Elisabeth op Buckingham Palace ontvangen en kreeg hij de titel van Knight Commander of the British Empire. In 2001 kreeg hij in België de titel van baron.

"Dit voorval doet een beetje vergeten dat ik in totaal twaalf rampen op zee met koopvaardijschepen in goede banen moest helpen leiden. Denk bijvoorbeeld maar aan de Mont Louis in 1984. Dat was met veel miserie hoor, door de radioactieve lading. Je moet weten, het Kanaal is niet breed en kent ontzettend veel kruisverkeer, van noord naar zuid en van Europa naar Engeland. Ter illustratie nog: in 1960 registreerde men in Zeebrugge 1 miljoen ton vrachtverkeer, dat 1zijn er nu 48 miljoen ton geworden. Gelukkig zijn er ondertussen heel wat conventies afgesloten inzake veiligheid. In die optiek vloog ik regelmatig eens met de helikopter boven de provincie. Dat is bijzonder leerrijk!"

Het rampenplan is ondertussen flink gegroeid en moet nog uitgebreid worden met richtlijnen voor mogelijke kernrampen in het Franse Gravelines en het Nederlandse Borssele.

"Toen ik begon als gouverneur, was het rampenplan een vodje van welgeteld 3 pagina's. Dat zijn er ondertussen 347 geworden. Het leiden van een provincie veranderde grondig in de loop der jaren en is veelomvattend. De gouverneur staat trouwens vermeld in 147 wetten waarin hij een rol te vervullen heeft! Wist je trouwens dat voor iemand die in een crisissituatie een bevel van de gouverneur niet opvolgt, de straf verdubbelt!?"

Na zijn ambtsneerlegging in 1997 engageerde hij zich nog als bestuurder van de KBC-bank en van de Katholieke Universiteit Leuven. Hij was ook voorzitter van de Medische Stichting Koningin Elisabeth en beheerder-penningmeester van het Europacollege. Op internationaal vlak werd hij in 1970 in Indonesië betrokken bij de regionalisatie van de vijfjarenplannen. Hij vertoefde verschillende keren in Bali, dat een aparte plaats in zijn hart heeft.

Eregouverneur Olivier Vanneste vindt nu eindelijk de tijd om econometrie te studeren. "Dat is wiskundige economie, een specialisatie die ik vroeger helemaal alleen volgde in Leuven. Ik kon dat niet blijven doen tijdens mijn loopbaan, maar kocht verder alle grote werken aan, die vooral in de Verenigde Staten verschenen. Nu kan ik ze eindelijk lezen. Maar vooraleer ik ze kon begrijpen, moest ik eerst nog twee boeken wiskunde studeren! Ik moest 18 jaar wachten, tot mijn ambtsneerlegging in 1997, om mijn hobby te hernemen. Maar ik blijf er dagelijks mee bezig en correspondeer met een specialist in Amerika."

Meer weten over de loopbaan van Olivier Vanneste? Haal z'n CV binnen als pdf-document: klik hier

Bibliografie: Olivier Vanneste & West-Vlaanderen, Uitgeverij Lannoo nv. Tielt - 1997, ISBN 90 209 3159 8

Meer lezen over Carl Decaluwé? Klik hier.